KONKURSY

Regulamin Konkursu Wiedzy o Budownictwie Ludowym na Podhalu dla uczniów klas III gimnazjum w roku szkolnym 2016/2017.

  1. Wstęp
  • Organizatorem Konkursu Wiedzy o Budownictwie Ludowym na Podhalu dla uczniów klas III szkół gimnazjalnych w roku szkolnym 2016/2017 (zwanego dalej Konkursem) jest Zespół Szkół Budowlanych im. Władysława Matlakowskiego z siedzibą przy ul. Krupówki 8 w Zakopanem.
  • W celu przeprowadzenia Konkursu organizatorzy powołują Komisję Konkursową.
  • Komisja Konkursowa sprawuje nadzór nad przebiegiem Konkursu i rozpatruje ewentualne odwołania uczestników.
  • Komisja Konkursowa opracowuje zadania, ocenia ich wykonanie oraz ogłasza wyniki uzyskane przez uczniów w Konkursie.
  1. Cele Konkursu

Celem Konkursu jest:

  • Rozwijanie zainteresowań i uzdolnień uczniów z zakresu wiedzy o budownictwie ludowym na Podhalu.
  • Pogłębianie i poszerzanie wiedzy uczniów na podstawie różnych źródeł informacji.
  • Inspirowanie uczniów do planowania własnej kariery zawodowej.
  • Stworzenie uczniom możliwości rozwijania swoich zainteresowań i uzdolnień.

III. Przebieg Konkursu

  • Gimnazja z terenu powiatu tatrzańskiego i powiatu nowotarskiego we własnym zakresie wyłaniają maksymalnie 2 uczniów z klasy III gimnazjum do etapu międzyszkolnego.
  • Warunkiem przystąpienia do Konkursu jest zgłoszenie uczestników do 14 marca 2017 r. Zgłoszenia można dokonać telefonicznie po numerem 18 20 144 10 lub pocztą elektroniczną na adres: zsbzakopane@o2.pl
  • Uczeń przystępując do Konkursu musi posiadać pisemną zgodę rodziców lub opiekunów na udział w Konkursie oraz następującej treści podpisaną klauzulę:

„Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez Organizatora Konkursu Wiedzy o Budownictwie Ludowym na Podhalu, w celach wynikających z regulaminu Konkursu, zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.). ”, dokumenty te są przechowywane przez szkołę,  do której uczęszcza gimnazjalista.

  • Etap międzyszkolny Konkursu odbędzie się 21 marca 2017 r. o godz. 10.00 w Zespole Szkół Budowlanych im Władysława Matlakowskiego przy ul. Krupówki 8 w Zakopanem.

Uczniowie rozwiązują test, który składa się z pytań zamkniętych i otwartych. Przewidywany czas na rozwiązanie testu wynosi około jednej godziny lekcyjnej.

  • Podsumowanie, przedstawienie laureatów Konkursu oraz wręczenie nagród odbędzie się 21 marca 2017 r. po zakończeniu etapu międzyszkolnego. Laureaci etapu międzyszkolnego od 1.  do 3. miejsca otrzymują nagrody rzeczowe oraz dyplomy. Wszyscy uczestnicy etapu międzyszkolnego otrzymują pamiątkowe dyplomy.

W przypadku, gdy liczba punktów kilku uczestników jest taka sama, o zajęciu lokaty decyduje dogrywka, w trakcie której uczniowie odpowiadają na pytania ustne zadawane przez członków Komisji Konkursowej.

Decyzja Komisji Konkursowej dotycząca laureatów Konkursu jest ostateczna i nie podlega odwołaniu.

  1. Tematyka Konkursu
  • Ogólna charakterystyka budownictwa ludowego na Podhalu. (Materiały znajdują się na stronie budowlankazakopane.pl w zakładce Szkoła/Konkursy).
  • Cechy stylu zakopiańskiego w architekturze.
  • Zabytki w stylu zakopiańskim na terenie Zakopanego.
  1. Ustalenia końcowe
  • Opiekę nad uczniami podczas etapu międzyszkolnego sprawują nauczyciele ze szkół biorących udział w Konkursie.

Komitet Organizacyjny Konkursu Wiedzy o Budownictwie Ludowym na Podhalu.

29.12.2016 r.

Terminologia ciesielska 

1.Trasowanie- rozmierzenie i rozrysowanie na materiale drzewnym danego elementu, który chcemy wykonać.

  1. Narzędzia do trasowania – ołówek stolarski, metr składany, kątownik prosty, kątownik nastawny, cyrkiel,  poziomnica, pion, wzornik /szablon/, miara zwijana, macka /narzędzie do pomiaru średnicy wałka, otworu/
  2. Obróbka ręczna drewna – narzędzia do ręcznej obróbki drewna : siekiera, piły /poprzeczna, ramowa, grzbietnica, otwornica, płatnica/, strugnica stolarska lub stół ciesielski, skrzynka uciosowa / do przecinania listewek pod kątem prostym lub 45 stopni/,  strugi / równiak, zdzierak, gładzik, spust, kątnik/, dłuta /do wykonywania gniazd i bruzd/-  dłuta płaskie, pobijak  /pucka – młotek drewniany/, ośnik – do korowania drewna, łapa ciesielska /rak/ – narzędzie do prac demontażowych deskowań, rusztowań.
  3. Obróbka maszynowa drewna – maszyny , obrabiarki do drewna – pilarki /ramowe, taśmowe, tarczowe, łańcuchowe/,  strugarki /równiarki, grubościówki/, wiertarki , frezarki, szlifierki, wyrzynarki.
  4. Elektronarzędzia do obróbki drewna – wiertarki, wkrętarki , wyrzynarki, szlifierki / kątowa, oscylacyjna, taśmowa/,  dłuto mechaniczne, tarczówka  ręczna,
  5. Sposoby łączenia elementów drewnianych:

– połączenia ciesielskie zwane wrębowymi np. połączenie na jaskółczy ogon, na zwidłowanie, na nakładkę prostą, \na zamek francuski , na zamek podhalański, na czop, na wrąb cofnięty itp.

– połączenia klejone, gdzie łącznikiem  elementów drewnianych jest klej

– połączenia łącznikowe,  za pomocą metalowych łączników takich jak: klamry ciesielskie, skowy czyli płytki metalowe perforowane lub kolczaste, gwoździe, śruby, sworznie / kołki metalowe/, pierścienie zębate.

  1. Ściany drewniane – wieńcowe: – z płazów, – okrąglaków wyżłobionych, – z elementów prostokątnych z wpustami,  – z połowizn.

Ściany o konstrukcji szkieletowej:  – konstrukcja  sumikowo –łątkowa, konstrukcja ryglowa, konstrukcja z desek i bali tzw. szkielet  kanadyjski.

Elementy ścian drewnianych:

– podwalina, pierwszy  poziomy element ściany drewnianej, spoczywający na podmurówce lub ścianie fundamentowej na warstwie izolacji przeciwwilgociowej, podwalina musi by ć zakotwiona  w podmurówce /ścianie fundamentowej/

– Slupy, rygle, zastrzały – to elementy ściany szkieletowej ryglowej,

– Oczep to ostatni,  poziomy element każdej ściany drewnianej,

– Sumiki to poziome elementy  ściany o konstrukcji  sumikowo- łątkowej wsuwane w wyżłobienia wykonane w łątkach czyli słupach, sumiki to też krótkie  poziome elementy w ścianie wieńcowej znajdujące się między otworami okiennymi,

Ściany wieńcowe powstają przez połączenie elementów poziomych w narożach /węgłach/ za pomocą połączeń węgłowych takich jak: zamek francuski, zamek podhalański, nakładkę prostą, jaskółczy ogon,

Mszenie – uszczelnianie szpar między belkami przy pomocy wełny drzewnej zwanej  wełnionką,

nazwa mszenie pochodzi od mchu, którym to uszczelniano szczeliny pomiędzy płazami.

  1. Stropy drewniane –  elementy stropów drewnianych : belki stropowe, ślepy pułap, podsufitka , ślepa podłoga,  biała podłoga /podłoga z desek/, legary,

– strop cichy zwany też szkolnym jest to strop z podwójnym belkowaniem niezależnym

– strop kasetonowy – strop z krzyżującymi się belkami, często ozdobnie wykonany

– strop nagi – najprostszy rodzaj stropu z widocznymi belkami od spodu

  1. Konstrukcje dachowe ciesielskie – więźby dachowe

Rodzaje więźb dachowych tradycyjnych

–  krokwiowa

-jętkowe / bez podparcia jętki, z jętką jednokrotnie  podpart ą , z jętką dwukrotnie podpartą/

-płatwiowo- kleszczowa

– wieszarowe  /jednowieszarowa,  jednowieszarowa z krzyżulcami , dwuwierszarowa/

– kozłowa

Elementy więźb dachowych:

– krokwie – elementy ukośne w kalenicy połączone ze sobą na nakładkę prostą lub na zwidłowanie u dołu oparte na belce wiązarowej lub na płatwi stopowej

– jętki poziome elementy będące pośrednim podparciem krokwi, połączone z krokwiami na półjaskółczy ogon

– płatwie / stopowa, pośrednia, kalenicowa/ poziome belki biegnące wzdłuż więźby dachowej, stanowią podparcie dla krokwi.

-słupy zwane też stolcami pionowe elementy służą do podpierania płatwi i przenoszenia z nich obciążeń na belki stropowe.

– kleszcze to elementy poziome obejmujące obustronnie słupy i  krokwie, połączone z krokwiami na półjaskółczy ogon.

– miecze to elementy ukośne służą do podłużnego usztywnienia więźby dachowej, nachylone są pod kątem 45 stopni

– namurnice / murłaty/ belki spoczywające na murze rozkładają równomiernie skupione obciążenia z wiązara dachowego na mur.

Kształty dachów o połaciach płaskich : jednospadowy, dwuspadowy, czterospadowy, naczółkowy, mansardowy, uskokowy zwany polskim, pilasty , namiotowy, wklęsły, zakopiański zwany podhalańskim,

W dachach czterospadowych występują krawężnice czyli krokwie narożne i  kulawki czyli  krokwie oparte na krawężnicach , krótsze od krokwi zasadniczych.

  1. Pokrycia dachowe drewniane : z desek czyli dranic, z gontów /krycie pojedyncze, krycie podwójne zwane na dubelt/, z wiórów osikowych.
  2. Detale charakterystyczne dla architektury podhalańskiej:

– sosrąb – belka pod sufitem , na niej opierają się belki stropowe, sosrąb jest często bogato ozdobiony ornamentyką roślinną / rozeta, lilie, złotogłowia itp./, na nim też może być  wyrzeźbiona data budowy domu, nazwisko i imię fundatora domu.

– ryś –  ozdobnie wykonane zakończenia belki stropowej wystającej poza lico ściany zewnętrznej

– konie – listwy w szczycie dachu ozdobie przycięte, wyrzeźbione

– króle /florki, pazdury/ – elementy wykonane najczęściej w kształcie lilii mocowane na kalenicy dachu, blisko szczytu

– psy – elementy drzwi , często tworzące półkole w górnej częśći , wpuszczone w ościeżnicę, nna psach często mocuje się kołki drewniane ozdobie przycięte/

– ornamentyka roślinna podhalańska – rozeta. leluja, lilia złoto głów, kosówka, dziewięćsił, kłósek,

  1. Materiały drzewne i drewnopochodne stosowane w robotach ciesielskich

– tarcica – uzyskana przez przetarcie /rozpiłowanie drewna okrągłego równolegle do osi podłużnej/ okrąglaków na traku pionowym lub na taśmówce do kłód. Tarcica obrzynana tj. tarcica obrobiona z czterech stron, tarcica nieobrzynana  są to deski i bale obrobione tylko z dwóch stron posiadające ofliz.

-tarcica – obrzynana  sortymenty: deski, bale, listwy /i łaty/, krawędziaki, belki.

– materiały drewnopochodne

-sklejka – powstaje z nieparzystej liczby  warstw fornirów sklejanych ze sobą / pod ciśnieniem / na przemian włóknami, fornir to cienkie płaty drewna  gr. 1 – 4 mm uzyskane w wyniku obwodowego skrawania pnia.

– płyty wiórowe – produkuje się sprasowując pod dużym ciśnieniem wióry /trociny/ spojone ze sobą klejami,

– płyty wiórowe OSB /obecnie na dużą skalę stosowane/,wykonane są z dużych wiórów o dług. do 10 cm i gr. O,6 mm i sklejane ze sobą  warstwowo klejami wodoodpornymi pod dużym ciśnieniem, mają zastosowanie na poszycie dachów, ścian , podłóg a ponadto wykorzystuje się je do produkcji deskowań inwentaryzowanych czyli wielokrotnego użytku.

– płyty pilśniowe twarde i porowate produkuje się z drewna iglastego rozwłóknionego z dodatkiem substancji chemicznych.

……………………………………………………………………….

Dziękujemy wszystkim uczestnikom za udział 

Konkursie Wiedzy o Budownictwie Ludowym na Podhalu

dla uczniów klas III gimnazjum w roku szkolnym 2015/2016

wyniki:

SZYMON BOBROWSKI – Gimnazjum nr 3 im. bł. ks. Jerzego Popiełuszki w Zakopanem 

BARTŁOMIEJ ŁUKASZCZYK – Gimnazjum w Bukowinie Tatrzańskiej

KLEMENS BACHLEDA – POSA Zakopane

Pomysłodawcą konkursu była p. Marta Nędza-Kubiniec, a w komisji konkursowej pracowała też p. Anna Bukowska-Leja oraz p. Andrzej Gewont. Nagrody w postaci pamiątkowych desek wykonały warsztaty szkolne ZSB, a nagrody książkowe ufundował Tatrzański Park Narodowy i Muzeum Tatrzańskie.